Tacettin DURMUŞ
Her gün yüzlerce yerli ve yabancı insanların en uğrak yerlerinden biri olan tarihi Kars Kalesi önünde bulunan son sur parçasının da yıkılmaya yüz tutması nedeniyle, üzerine ‘Dikkat! Taş düşebilir” uyarı levhası asıldı.
Kars Kalesi ve çevresinde bulunan Kars Çayı, 12 Havariler Kilisesi ve Evliya Camisinin de aralarında bulunduğu Bedesten Bölgesine gelen ziyaretlerin dikkati son su parçası üzerine asılan uyarı levhası dikkatini çekiyor.
Kars Kalesi ile Kars Çayı arasında bulunan dar bir geçit üzerinde sıfır noktada bulunan yıkılmaya yüz tutmuş sur kalıntısının üzerine , ‘Dikkat! Taş düşebilir” uyarı levhası asılmasına rağmen yine de büyük risk oluşturuyor. Bedesten bölgesini gezen özellikle çocuklar yıkılmak üzere olan surun çevresinde bolca vakit geçirdiği gibi bazı vatandaşlarda uyarlı levhasına aldırış etmenden yakınından geçiyor. Bu nedenle levhayı gören vatandaşlar surun yıkılmasından kaynaklı olarak yetkililerin daha ciddi bir tedbir almaları bekliyor.
Öte yandan bazı sözlü kaynaklara göre; ilk olarak Urartu Kalesi olarak inşa edilen Kars Kalesi, M.S. 1153 yılında Selçuklulara bağlı Saltuklu Sultanı Melik İzzeddi'in emri ile Veziri Firuz Akay tarafından yaptırılmıştır.
Kars Kalesi ve çevresini koruma amaçlı olarak 12. yy'da inşa edilmeye başlanmış olan surların büyük kısmının, 1386 tarihinde Timur tarafından yıkıldığı biliniyor. Daha sonra da 1579 yılında Osmanlı Padişahı III.Murat'ın fermanı ile Kars'a gelen Lala Mustafa Paşa tarafından Kars Kalesi ve dış cephe surları yeniden yaptırılmış olduğu, tarihi kaynaklarda yer alıyor. Kale ve çevresi, 1616 ve 1636 yıllarında 2 defa onarımdan geçmiş, şehir merkezine bazı eserler eklenmiştir. Kaynaklara göre Merkez kale dışında surlar 27.000 metre uzunluğunda olup, 220 burçtan meydana gelmiştir. kale doğu-batı istikametinde 250 mt. Kuzey-güney istikametinde yaklaşık 90 mt'dir. 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşından sonra 40 yıllık Rus işgalinde tahribatlara uğramış, orijinal özelliğini ve kullanımını yitirmiştir.