Tacettin DURMUŞ

Türkiye ile Ermenistan arasında 100 yılı aşkın süredir yaşanan sorunların artık geride bırakıldığı karşılıklı hamleler, meyvelerini vermeye başladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan arasında yapılan görüşmeler, Türkiye- Ermenistan arasında 1993 yılından beri kapalı olan sınır kapılarının en kısa sürede açılacak olması, Kars’ta merakla bekleniyor.

İki ülke arasında yaşanan olumlu gelişmeler kapsamında Kars Ticaret ve Sanayi Odası ev sahipliğinde, Ermenistan’dan gelen iş insanları, Kars’ta ki iş dünyası temsilcileri ile bir araya geldi.

Türkiye- Ermenistan İş Dünyası Buluşması adı altında Kars’ta bir otelde bir araya gelen iş insanları Dışişleri Bakanlığı tarafından iletilen talimatlar doğrultusunda bir araya geldi.

Türkiye- Ermenistan İş Dünyası Buluşmasında yapılan konuşmalarda, her iki ülke arasında yaşanan olumlu gelişmelerin iki ülkeyi kültürel ve ekonomik bakımdan daha da ileriye taşıyacağına dikkat çekildi.

Buluşmada konuşan Kars Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Kadir Bozan, bugün Kars’ta sadece bir ekonomik forum için değil, aynı zamanda bölgemizin geleceğini birlikte konuşmak, yeni iş birliklerinin temellerini atmak ve ortak bir ekonomik vizyon oluşturmak için bir araya gelinmiş olunduğunu söyledi.

Kars’ın sıradan bir şehir olmadığını ve tarih boyunca ticaret yollarının kesiştiği, medeniyetlerin buluştuğu, farklı kültürlerin birlikte yaşadığı bir sınır şehri olduğunu da konuşmasında belirten Başkan Bozan: “Bugün üzerinde bulunduğumuz coğrafya; Kars, Ardahan, Iğdır, Gümrü, Erivan ve tüm Kafkasya ile birlikte ortak bir tarih ve ortak bir ekonomik havzanın parçasıdır. Bizler aynı dağları gören, aynı iklimi yaşayan, benzer üretim kültürlerine sahip olan insanlarız. Aynı coğrafyanın çocuklarıyız. Tarih boyunca bu bölgede insanlar ticaret yaptı, ürünlerini pazarladı, birlikte üretti, birlikte kazandı.

Bugün burada bulunmamızın en önemli nedeni de bu doğal ekonomik bağların yeniden güçlendirilmesidir. Bakınız; Ani'de bulunan tarihi İpek Yolu Köprüsü yüzyıllar boyunca sadece iki yakayı birbirine bağlayan bir yapı olmadı. O köprü aynı zamanda tüccarları, kervanları, kültürleri ve insanları birbirine bağladı. Yakın zamanda Türkiye ve Ermenistan arasında imzalanan protokol ile Ani İpek Yolu Köprüsü'nün ortak şekilde restore edilecek olması son derece kıymetli bir gelişmedir.

Bu adımın yalnızca tarihi bir eserin restorasyonu değil, aynı zamanda geleceğe uzanan yeni iş birliklerinin sembolü olduğuna inanıyorum. Çünkü bazen bir köprü sadece taşlardan oluşmaz. Bazen bir köprü geleceğe duyulan güvenin adıdır. Bugün burada kurduğumuz diyaloglar da inanıyorum ki geleceğin ekonomik köprülerini oluşturacaktır. Kars bugün güçlü bir üretim altyapısına sahiptir.” Dedi.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu Üyesi de olan Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Saim Özakalın da “Bu toplantı sadece iş dünyasının bir araya getirdiği bir platform değil, aynı zamanda karşılıklı güvenin, diyaloğun ve ortak geleceğe dair umutların güçlendirilmesi açısından da çok önemli bir fırsattır. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ülkemizin özel sektörünü temsil eden çatısı olmuştur. Türkiye Odalar Borsalar Birliği 367 oda ve borsasıyla 2 milyon 600 binin üzerinde işletme ve girişimciyi temsil etmektedir. Türkiye'nin üretim, yatırım, ihracat ve istihdam kapasitesinin geliştirilmesine de çok önemli katkı sağlamaktadır.

TOBB olarak her zaman ticaretin, ekonominin, işbirliğinin, barışa ve refaha hizmet ettiğine de can gönülden inanıyoruz. İş dünyası ülkeler arasındaki ilişkilerin güçlenmesinde önemli bir köprü görev görmektedir. Bu anlayışla bölgemizde ekonomik işbirliğinin geliştirilmesini destekliyor ve bu yöndeki girişimleri son derece de önemli ve kıymetli buluyoruz. Bugün dünya ekonomisi önemli bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Küresel ticaret dengeleri yeniden şekillendiriyor. Tedarik zincirleri çeşitleniyor. Enerji güvenliği, lojistik hatlar ve bölgesel işbirlikleri her zamankinden daha fazla önem kazandığının farkındayız. Bölgemizde yaşanan gelişmeler de ekonomik işbirliğinin ve istikrarın değerini daha da arttırmaktadır. Bu yeni dönemde ülkeler arasında rekabet kadar işbirliği de belirleyici olacaktır.”Dedi.

Ermenistan Dışişleri Bakanı Danışmanı Hayk Darbinyan, yaptığı konuşmada bu toplantının ilk önce Ermenistan ve Türkiye arasındaki ilişkilerin normalleşmesi ve ikili ilişkiler sayesinde gerçekleşmiş olduğunu söyledi.

Ermenistan ve Türkiye arasında sanayi ve ticari çok büyük bir imkanlar olduğunu da belirten Hayk Darbinyan: “Bu direkt ticaret atılımı için bürokrasi işlerini gerçekleştirdiğimiz için iki ülke arasındaki üçüncü ülkeleri karıştırmadan iki ülke arasında gerçekleşecek olan bu ticari ilişkiye imkan sağladıkları için herkese teşekkür ederim. Artık Türkiye ve Ermenistan arasında oluşan trenle direkt ticaret yapmak mümkün olacak. Buradan Avrupa'ya ulaşan bir ticaret söz konusu olacak.

Eminim biliyorsunuzdur ki Ermenistan-Türkiye arasında gerçekleşen ilişkilerin normalleşmesi süreci sonrasında Gümrü ile gerçekleşmiş olan bu sınır, bu anlaşmayla ticaretimiz gelişecektir ve bunun Türkiye'deki iş insanları için ne kadar önemli olduğunu da gayet iyi biliyorum. Söylemek istiyorum ki; şu anda zaten oluşmuş olan olumlu gelişmeler bizim ticaret ilişkilerimizin yenilerini ve ilerlemesini sağlayacaktır. Ticaret insanlarının aynı zamanda sınırların açılmasına hazırlıklı olması gerekiyor.

Teşekkür etmek istiyorum bizi burada misafir ettiğiniz için ve eminim ki buradaki toplantı öncelikle bizim birbirimizi daha iyi tanımamıza olanak sağlayacak ve daha sonraki anlaşmaların başlangıcı olacak. Umuyorum ki olumlu sonuçlar elde edeceğimiz bir toplantı olacak.” Şeklinde ifadeler kullandı.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı Genel Müdür Yardımcısı Ayşe Uzer yaptığı konulmada, bugün Türkiye ve Ermenistan arasında tarihi bir eşiğe çok önemli bir ilke daha tanıttık ettiklerini söyledi.

İki ülkenin ortak tarihinde iş dünyası temsilcilerimiz belki de ilk kez bu düzeyde bir araya geldiklerine dikkat çeken Ayşe Uzer: “Bundan 4,5 yıl önce sayın Cumhurbaşkanımızın ve Ermenistan'ın Başbakanı sayın Paşinyan'ın güçlü iradeleriyle başlattığımız Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecinde çok ciddi bir mesafe kat ettik. Ulaştırmadan kültürel işbirliğine, eğitimden ticarete, diplomasiden adli kanunlarda işbirliğine kadar çok önemli adımlar attık.

Attığımız her adım ülkelerimizi, halklarımızı birbirine daha da yaklaştırdı. Birbirimize yeniden güvenebilmeyi, deneyimlemeye başladık. Esasen bu sürecin amacı da tam olarak buydu, karşılıklı güven tesis edebilmekti. Bölgedeki diğer gelişmeleri de tabiatıyla dikkate aldık. Bu sebeple süreç bazen yavaşladı, bazen hızlandı ama hiç kopmadı, koparmadık. Sabırla ve kararlılıkla ilmek ilmek dokunan bu süreci yönetmeyi başardık. Özel temsilciler 6 tur görüşme yaptılar. Normalleşme sürecinde atılan adımların bazıları bu görüşmelerde kararlaştırıldı. Ama süreç bununla da sınırlı kalmadı.

Üst düzeyde de çok sayıda temas gerçekleşti. Başta sayın Cumhurbaşkanımız ve Başbakan Paşinyan olmak üzere sayın bakanlarımız Ermeni mevkidaşlarıyla çok sayıda görüşme yaptılar. Burada geçen yıl Başbakan Paşinyan'ın sayın Cumhurbaşkanımızın davetine icabetle ülkemize gerçekleştirdiği çalışma ziyaretini sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımızın kısa bir süre önce Avrupa siyasi topluluğu vesilesiyle Erivan'a gerçekleştirdiği ziyareti, Ermenistan Dışişleri Bakanının Bölgesel İşbirliği Platformu ve Şubat 2023 depremleri sonrasında şahsen taziyelerini iletmek üzere ülkemize gerçekleştirdiği ziyaretleri, ulaştırma ve altyapı, enerji, kadın ve aileden sorumlu bakanlar ile kültür ve spor bakanlarımızın temaslarını saymadan geçemeyeceğim. Bu temaslar ilişkilerimize sadece diplomatik bir boyut kazandırmadı. Aynı zamanda geleceğe dair ortak bir irade beyanına da dönüştü.” dedi.

Türkiye ile Ermenistan arasında 100 yılı aşkın süredir yaşanan sorunların artık geride bırakıldığı karşılıklı hamleler, meyvelerini vermeye başladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan arasında yapılan görüşmeler, Türkiye- Ermenistan arasında 1993 yılından beri kapalı olan sınır kapılarının en kısa sürede açılacak olması, Kars’ta merakla bekleniyor.

İki ülke arasında yaşanan olumlu gelişmeler kapsamında Kars Ticaret ve Sanayi Odası ev sahipliğinde, Ermenistan’dan gelen iş insanları, Kars’ta ki iş dünyası temsilcileri ile bir araya geldi.

Türkiye- Ermenistan İş Dünyası Buluşması adı altında Kars’ta bir otelde bir araya gelen iş insanları Dışişleri Bakanlığı tarafından iletilen talimatlar doğrultusunda bir araya geldi.

Türkiye- Ermenistan İş Dünyası Buluşmasında yapılan konuşmalarda, her iki ülke arasında yaşanan olumlu gelişmelerin iki ülkeyi kültürel ve ekonomik bakımdan daha da ileriye taşıyacağına dikkat çekildi.

Buluşmada konuşan Kars Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Kadir Bozan, bugün Kars’ta sadece bir ekonomik forum için değil, aynı zamanda bölgemizin geleceğini birlikte konuşmak, yeni iş birliklerinin temellerini atmak ve ortak bir ekonomik vizyon oluşturmak için bir araya gelinmiş olunduğunu söyledi.

Kars’ın sıradan bir şehir olmadığını ve tarih boyunca ticaret yollarının kesiştiği, medeniyetlerin buluştuğu, farklı kültürlerin birlikte yaşadığı bir sınır şehri olduğunu da konuşmasında belirten Başkan Bozan: “Bugün üzerinde bulunduğumuz coğrafya; Kars, Ardahan, Iğdır, Gümrü, Erivan ve tüm Kafkasya ile birlikte ortak bir tarih ve ortak bir ekonomik havzanın parçasıdır. Bizler aynı dağları gören, aynı iklimi yaşayan, benzer üretim kültürlerine sahip olan insanlarız. Aynı coğrafyanın çocuklarıyız. Tarih boyunca bu bölgede insanlar ticaret yaptı, ürünlerini pazarladı, birlikte üretti, birlikte kazandı.

Bugün burada bulunmamızın en önemli nedeni de bu doğal ekonomik bağların yeniden güçlendirilmesidir. Bakınız; Ani'de bulunan tarihi İpek Yolu Köprüsü yüzyıllar boyunca sadece iki yakayı birbirine bağlayan bir yapı olmadı. O köprü aynı zamanda tüccarları, kervanları, kültürleri ve insanları birbirine bağladı. Yakın zamanda Türkiye ve Ermenistan arasında imzalanan protokol ile Ani İpek Yolu Köprüsü'nün ortak şekilde restore edilecek olması son derece kıymetli bir gelişmedir.

Bu adımın yalnızca tarihi bir eserin restorasyonu değil, aynı zamanda geleceğe uzanan yeni iş birliklerinin sembolü olduğuna inanıyorum. Çünkü bazen bir köprü sadece taşlardan oluşmaz. Bazen bir köprü geleceğe duyulan güvenin adıdır. Bugün burada kurduğumuz diyaloglar da inanıyorum ki geleceğin ekonomik köprülerini oluşturacaktır. Kars bugün güçlü bir üretim altyapısına sahiptir.” Dedi.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu Üyesi de olan Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Saim Özakalın da “Bu toplantı sadece iş dünyasının bir araya getirdiği bir platform değil, aynı zamanda karşılıklı güvenin, diyaloğun ve ortak geleceğe dair umutların güçlendirilmesi açısından da çok önemli bir fırsattır. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ülkemizin özel sektörünü temsil eden çatısı olmuştur. Türkiye Odalar Borsalar Birliği 367 oda ve borsasıyla 2 milyon 600 binin üzerinde işletme ve girişimciyi temsil etmektedir. Türkiye'nin üretim, yatırım, ihracat ve istihdam kapasitesinin geliştirilmesine de çok önemli katkı sağlamaktadır.

TOBB olarak her zaman ticaretin, ekonominin, işbirliğinin, barışa ve refaha hizmet ettiğine de can gönülden inanıyoruz. İş dünyası ülkeler arasındaki ilişkilerin güçlenmesinde önemli bir köprü görev görmektedir. Bu anlayışla bölgemizde ekonomik işbirliğinin geliştirilmesini destekliyor ve bu yöndeki girişimleri son derece de önemli ve kıymetli buluyoruz. Bugün dünya ekonomisi önemli bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Küresel ticaret dengeleri yeniden şekillendiriyor. Tedarik zincirleri çeşitleniyor. Enerji güvenliği, lojistik hatlar ve bölgesel işbirlikleri her zamankinden daha fazla önem kazandığının farkındayız. Bölgemizde yaşanan gelişmeler de ekonomik işbirliğinin ve istikrarın değerini daha da arttırmaktadır. Bu yeni dönemde ülkeler arasında rekabet kadar işbirliği de belirleyici olacaktır.”Dedi.

Ermenistan Dışişleri Bakanı Danışmanı Hayk Darbinyan, yaptığı konuşmada bu toplantının ilk önce Ermenistan ve Türkiye arasındaki ilişkilerin normalleşmesi ve ikili ilişkiler sayesinde gerçekleşmiş olduğunu söyledi.

Ermenistan ve Türkiye arasında sanayi ve ticari çok büyük bir imkanlar olduğunu da belirten Hayk Darbinyan: “Bu direkt ticaret atılımı için bürokrasi işlerini gerçekleştirdiğimiz için iki ülke arasındaki üçüncü ülkeleri karıştırmadan iki ülke arasında gerçekleşecek olan bu ticari ilişkiye imkan sağladıkları için herkese teşekkür ederim. Artık Türkiye ve Ermenistan arasında oluşan trenle direkt ticaret yapmak mümkün olacak. Buradan Avrupa'ya ulaşan bir ticaret söz konusu olacak.

Eminim biliyorsunuzdur ki Ermenistan-Türkiye arasında gerçekleşen ilişkilerin normalleşmesi süreci sonrasında Gümrü ile gerçekleşmiş olan bu sınır, bu anlaşmayla ticaretimiz gelişecektir ve bunun Türkiye'deki iş insanları için ne kadar önemli olduğunu da gayet iyi biliyorum. Söylemek istiyorum ki; şu anda zaten oluşmuş olan olumlu gelişmeler bizim ticaret ilişkilerimizin yenilerini ve ilerlemesini sağlayacaktır. Ticaret insanlarının aynı zamanda sınırların açılmasına hazırlıklı olması gerekiyor.

Teşekkür etmek istiyorum bizi burada misafir ettiğiniz için ve eminim ki buradaki toplantı öncelikle bizim birbirimizi daha iyi tanımamıza olanak sağlayacak ve daha sonraki anlaşmaların başlangıcı olacak. Umuyorum ki olumlu sonuçlar elde edeceğimiz bir toplantı olacak.” Şeklinde ifadeler kullandı.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı Genel Müdür Yardımcısı Ayşe Uzer yaptığı konulmada, bugün Türkiye ve Ermenistan arasında tarihi bir eşiğe çok önemli bir ilke daha tanıttık ettiklerini söyledi.

İki ülkenin ortak tarihinde iş dünyası temsilcilerimiz belki de ilk kez bu düzeyde bir araya geldiklerine dikkat çeken Ayşe Uzer: “Bundan 4,5 yıl önce sayın Cumhurbaşkanımızın ve Ermenistan'ın Başbakanı sayın Paşinyan'ın güçlü iradeleriyle başlattığımız Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecinde çok ciddi bir mesafe kat ettik. Ulaştırmadan kültürel işbirliğine, eğitimden ticarete, diplomasiden adli kanunlarda işbirliğine kadar çok önemli adımlar attık.

Attığımız her adım ülkelerimizi, halklarımızı birbirine daha da yaklaştırdı. Birbirimize yeniden güvenebilmeyi, deneyimlemeye başladık. Esasen bu sürecin amacı da tam olarak buydu, karşılıklı güven tesis edebilmekti. Bölgedeki diğer gelişmeleri de tabiatıyla dikkate aldık. Bu sebeple süreç bazen yavaşladı, bazen hızlandı ama hiç kopmadı, koparmadık. Sabırla ve kararlılıkla ilmek ilmek dokunan bu süreci yönetmeyi başardık. Özel temsilciler 6 tur görüşme yaptılar. Normalleşme sürecinde atılan adımların bazıları bu görüşmelerde kararlaştırıldı. Ama süreç bununla da sınırlı kalmadı.

Üst düzeyde de çok sayıda temas gerçekleşti. Başta sayın Cumhurbaşkanımız ve Başbakan Paşinyan olmak üzere sayın bakanlarımız Ermeni mevkidaşlarıyla çok sayıda görüşme yaptılar. Burada geçen yıl Başbakan Paşinyan'ın sayın Cumhurbaşkanımızın davetine icabetle ülkemize gerçekleştirdiği çalışma ziyaretini sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımızın kısa bir süre önce Avrupa siyasi topluluğu vesilesiyle Erivan'a gerçekleştirdiği ziyareti, Ermenistan Dışişleri Bakanının Bölgesel İşbirliği Platformu ve Şubat 2023 depremleri sonrasında şahsen taziyelerini iletmek üzere ülkemize gerçekleştirdiği ziyaretleri, ulaştırma ve altyapı, enerji, kadın ve aileden sorumlu bakanlar ile kültür ve spor bakanlarımızın temaslarını saymadan geçemeyeceğim. Bu temaslar ilişkilerimize sadece diplomatik bir boyut kazandırmadı. Aynı zamanda geleceğe dair ortak bir irade beyanına da dönüştü.” dedi.